Ir al contenido

Kusamalut

Muishtij tik Wikiamachti
se kusamalut tialwak ka David Sinson

Ne kusamalut nemi se yawal u yawal tajku miak itajitachixka ka ikajku, se lugar que kipia ajat iwan tajtawil u ipal mejmetodo artificial. Se kusamalut ichiwa ne tunal nesi sentapal ka ikajku. Iwan nemi miak fojforma, namej ne forma comun se yawal tajku ka ne ikajku. Ne kusamalut kipiak se influencia wey tik ne kujkulturaj tutal iwan ciencia.

Nemi miak majmanera ipal italia se kusamalut. Se manera comun ika ka ikajku, namej nemi majmanera artificial ipal italia se kusamulat ika se kajkal u lujlugar inawak ajat.

Se gloriaj.

Kusamalut Tialwak

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Tay se variacion ipal ne kusamalut ika kipia ume kujkusamalut tik seujti.

Kusamalut Chachawat

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Se variacion keman tay ume kujkusamalut namej kipia ne origen iwansan.[1]

Se kusamalut chiltik.

Se kusamalut yawal, tay se fenómeno itukay gloriaj ipal se yawalchin kusamalut.

Kusamalut Chiltik

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Nemi se variacion raruj, nemi se kusamalut namej kipia se itachixka maya. Keman munamiktia ne masat ka peyna u tayua, ne iweyaka ka ikajku nemi chikitik. Nemi mas uej pal iwiltia ne itajitachixka susul wan xuxuknaj.[2]

Ne palabraj kusamalut nemi ipal ijitukay tejtechan wan ijitzuntukay tik Kuskatan. Kujkusamalut nemi tik ne mijmitologia wan kujkulturaj nawa, namej kipia influencia chikitik.

Kulturaj Nawamexikuchanej

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Ipal ne tejtechan Nawamexikuchanej, tay kajkasuj que ilwia Xuchiketzal kipia se ichan ka tani se kusamalut. Tik ne estadoj ipal Guerrero, tay se kasuj ilwia ne kusamalut nesik tik se hogar que kipia tejtesoroj. Iwan tay tejtechan como Kusamaluapan tik Veracruz, Kusamalumil tik Puebla iwan Kutzamalan tik Guerrero.

Kulturaj Nawakuskatanchanej

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Ne kusamalut kipia influencia chupi tik Kuskatan, namej nemi tik ne panti nacional iwan se kanton tik Nawitzalku itukay kusamalku. Tay se tzuntukay tik kuskatan itukay Casamahualpa (Kusamaluapan tik Kastiyataketzalis) tik dejdepartamaneto como Sentzunat, Ajwechapan iwan Siwatewakan. Ikwejkweyat Witzapan iwan Itzaku kipia pajpatron ika se kusamalut.

Tik Kujkulturaj Tutal

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Tik tutal, ne kusamalut kipia influencia tik mitologiaj ikman. Ipal miak tejtechan ijikman tik ne Amazon, ne kusamalut nemi se tabú. Ne techan Yanesha tik Peru tukeytia miak kujkukulis "ne kusamalut nechkukua nuewayu".[3] Ne techan Sumu tik Honduras wan Nikananawak kinayat inpijpipilmet keman tay se kusamalut.[4] Ne kusamalut kipia influencia tik kwajkwachti ijikman wan pajpanti nusan.

Ne Siwapiltzin Ixpupuyut(1856) ka John Everett Millais. Tay se kusamalut tilawak ipal ilwitia ne situacion mutechtialis ipal ne siwapil.


Peruchanej Ijikman ekua ne wiphala

Kulturaj Quechuachanej iwan Aymarachanej

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Ne tejtechan Quechuachanej iwan Aymarachanej kipia se panti kusamalut itukay ne wiphala. Inesik tik ne kulturaj Tiwanakuchanej ka ne xijxiwit 1580 BC-AD 1187. Namej te nemi informacion pal ne significado tik ne contextuj Tiwanakuchanej. Nemi se símbuluj ipal ne tejtechan ijikman tik ne Americas.

Se kwikwilia ipal ne siwatiutzin Iris, kwikwiluani desconocido

Kulturaj Grekujromanujchanej

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Tik ne mitologia grekujromanujchanej, ne siwatiutzin Iris kipia se arkuj kusamalut. Yaja nemi ne mensajera ipal ne tijtiutchanej. Tik tajtajetzalis ka ne imiekawan Romanuj, ne kusamalut itukay arcoiris (arkuj ipal Iris).

Kulturaj Albaneschanej

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Ne kulturaj albaneschanej alnamiki ne kusamalut se ipaxaj ipal ne siwatiutzin Prende. Iwan tik kajkasuj ijikman, yejemet ilwia que ikniwan weli ixpata igeneroj si tzikwini kajkuwik se kusamalut.

Kulturaj Australinuchanej Ijikman

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Tik ne mijimitologiaj Australinuchanej ijikman nemi se kuat kusamalut, kipia miak ijitukay iwan nemi tiut ipal ne wetzi at.

Tik Kujkulturaj Seyuk

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]
  • Ipal ne Dinechanej, ne kusamalut nemi se ujti ipal ne tiujtiutunalchanej.
  • Ipal ne Mayachanej, tay se siwatiutzin itukay Ix Chel. Yaja siwatiutzin tekwani ipal ne pajpajti iwan wetzi at. Tik Poqomchitaketzalis, tukeytia ne kusamalut chel.
  • Tik ne kulturaj Mesopotamiachanej ijikman, ne siwatiutzin ipal ne kusamalut itukay Manzat.
  • Tik ne kulturaj Hawaiichanej, Anuenue nemi ne siwapiltzin kusamalut.
  • Tik ne mitologia Chinachanej, tay se kuat que kipia ume itzuntekun ika itukay Hong, yaja nemi ne tiut ipal ne kusamalut. Yaswalnamiki ne siwatiutzin Nuwa ichiwa kujkusamalut neman takekchiwak ka ikajku con tejtet itajitachixka.

Tik Ne Popkulturaj

[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]

Tik Tutal, ne kusamalut kipia miak sijsignificado. Ipal miak ijikniwan, ne panti kusamalut representa ne tutechan umetunal, iwan tay se takwikalis itukay "ajkuik ka ne kusamalut" tik ne ulinkwikwil Ne Tayulukwani ka Oz.


  1. https://www.atoptics.org.uk/rainbows/twin1.htm
  2. https://www.astronomy.com/science/red-rainbows/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19835943/
  4. https://doi.org/10.5771/0257-9774-2021-1-145