Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano Germánico.
Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano kaj titukeytiat Carlos I de España.
Yaja nesik tik ne techan Gante, se tunal se pual nawi pal ne metzi ume tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti (24/ 02/ 1500) wan mikik ne se tunal se pual se pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit shikipil makwil tzunti ume pual kashtul yey (21/ 9/ 1558). Itelpuch ne Juana I de Castilla nusan titukeytiat ken Juana ne Tzunhejekat kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pupal kashtul nawi wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual kashtul (1479-1558) wan ipiltzin ne Felipe I de Castilla ka ikal ka Habsburgo nusan titukeytiat ken Felipe ne Galanchin, yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual kashtul yey wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti chikwasen (1478-1506). Itajtatanoyan Fernando de Aragon kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti yey wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul se (1453-1516) wan Maximiliano I de Habsburgo yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual kashtul nawi, wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul nawi (1459-1519). Inojnoywan Isaben de Castilla kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti se wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi (1451-1504) wan Maria de Borgoña, yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual kashtul ume, wan mikik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti nawi pual ume (1457-1482).
Ne itunal ichtaka
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Ne piltzín nesik keman ne wey techan Gante kipia se lilish tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti (1500) ka wey kal tatuktiani piltzin. Ne inan kita wan nemi pal tiskalia kan kwitkichiwa Inhishpan ne tuijijniwan pal yajaya yaja ne iteku piltzin katka.
Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se (1501) ne itejtekuwan wan ishulejyu tesu weli kishkalia ika nemi pal yawi ka España wan kinhishpata ne tajtatuktianimet ka talsital Tiut[1], yajika ipipi inan Margarita de Austria kishkalia piltizin Carlos katka.
Adriano Utrecht ne itamachtiani Carlos, wan tik ne shiwit se shikipppil makwil tzunti kashtul (1515) yaja muchiwa takat ika iteku mikik wan an yaja, Carlos I de Espana nemi pal muchiwa tatuktiani katka.
¿Tay kichiwki?
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]
Achtu ne tuijiknikwan tesu kinekit Carlos I ken tatuktiani ika yaja tesu weli taketza ne tajtaketzalis español, wan yaja tesu kimati ken nemi se yek tatuktiani pal Wey techan. Ne se tunal se pual pal ne metzi yey tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul se (21 de Marzo de 1516) Carlos kituktia se amat ka kilwij yaja muchiwa tatuktiani pal muchi techan. Anmejemet anmusenputzuat wan anamatachiat ne amat, neman anmejement tesu ishtesuyek ne yultaketzalis piltzin katka.
Carlos V tesu taketza ne tajtaketzalis español kunij yaja nemi pal mumachtia ne tajttaketzalis katka. Yaja nusan nemi pal kisuma wejwey tetzijtzinal tuijikniwan keman yaja tatuktiani katka ken Padilla, Juan Bravo wan Maldonado ken tajtasumanit ankitajtanit ka ne tatuktiani tesu kajkawa ne wey techan, tesu kipia uk tuijkniwan ma tesu inchan nemi tik ne techan ka España katka. Carlos V ne wey tasumani katka ka Villalar tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual se (1521), wan yaja kimiktia Padilla, Juan Bravo, Maldonado wan tuijikniwan ka Valencia wan Mallorca katka. An Carlos V weli kishkejketza kimachtia ne talsital ipanpa Tiut katka.
Tik ne shiwit se shikipil mawkil tzunti se pual chikwasen (1526) munamiktia iwan Isabel de Portugal wan ankipiat se inkunew, Felipe II katka. Keman Carlos V kajkawa ne techan Isabel mukwepa ne tatuktiani katka. Isabel de Portugal mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual kashtul nawi(1539).
Carlos V mueltilinia Frances chanej tatuktiani Francisco I, wan ne Wejwey Otomanchanej iwan ne tatuktiani Soliman ne Magnifico katka. Ne Alemanchajchanej piltzin ka Europa wejka ipal ne catolicismo pal kichiwat yankwik intiupan iwan Martin Lutero ken tatuktiani ka tiupan. Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual kashtul se (1556) Carlos V kimaka ne weli iwan imiekawan, ne ipiltzin Felipe II wan imanuj Fernando de Austria.
¿Ken mikik?
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]
Yaja mikik ne se tunal se pual se pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit shikipil makwil tzunti ume pual kashtul yey (21 de septiembre de 1558) kan ne tiupan ka Yuste, España. Carlos V mikik ika yaja kipia tutunik wan kineki misuta sujsul katka. Yaja kitalpachuat katka kan menit ne shajshaput [2]ne "Cripta Real del Monasterio de El Escorial".
Ipanpa uni
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Ijilpika
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Carlos I de España: https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_I_de_Espa%C3%B1a
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_V,_Holy_Roman_Emperor
https://www.cervantesvirtual.com/bib/historia/monarquia/carlos1.shtml
Juana I de Castilla: https://es.wikipedia.org/wiki/Juana_I_de_Castilla
Felipe I de Castilla: https://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_I_de_Castilla
Margarita de Austria: https://es.wikipedia.org/wiki/Margarita_de_Austria_(1480-1530)
Isabel de Portugal: https://es.wikipedia.org/wiki/Isabel_de_Portugal
Lecho de muerte: https://es.wikipedia.org/wiki/Monasterio_de_Yuste
Cementerio: https://es.wikipedia.org/wiki/Cripta_Real_del_Monasterio_de_El_Escorial